KIDEM TAZMİNATININ MİKTARI
Kıdem tazminatı için gerekli olan tüm koşulların gerçekleştiği bir iş sözleşmesinde; işçi işe başladığı tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince geçen her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanır. Bir yıldan artan süreler içinde aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Kıdem tazminatı, işçinin son ücreti üzerinden hesaplanır. Bu ücret öğretide ve uygulamada öteden beri kabul edildiği gibi brüt ücrettir. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret tazminatın hesabına esas alınır.
Kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabından 32. maddenin ilk fıkrası nda yazılı temel (çıplak) ücrete “işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de” eklenir.
Öyleyse, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi yahut kanundan doğan prim, ikramiye, çocuk ve aile zammı gibi ödemelerle gıda, meslek, sağlık, giyim, yakacak, konut, yemek ve vasıta yardımları ile aydınlatma ihtiyaçlarını karşılayan para ve para ile ölçülebilen bütün yardımların bir günlük tutarı bir günlük temel ücrete eklenir.
Yargıtaya göre, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınacak haklarında ödemelerin bir günlüğe isabet eden miktarlarının bulunmasında, bir yıl içinde ödenmiş olan gerçek miktarların 365’e bölünmesi esasının kabulü gerekir. Böylece bulunan bir günlük ücret üzerinden 30 günlük ücret hesaplanır. Ancak bu hesaplamalarda, Yargıtayca belirtildiği gibi çalışılan pazar (hafta tatili), ulusal bayram, genel tatil ve yıllık izin ücretleri ile fazla çalışma ücreti, jübile ikramiyesi, sigara molası gibi “arızi nitelikte olup devamlılık arz etmeyen bir çalışma karşılığı” yapılan ödemeler göz önünde bulundurulmaz.
Bunun gibi, Yargıtaya göre, araç-gereç satımında elde edilen gelirleri veya belli bir ölçü aşan satışlardaki miktarlara göre verilen pirim, toplu iş sözleşmesi ile belirli pozisyonlarda çalışanlara fiilen çalışılan günler için ödenen hizmet primi belirli miktarlarda olmadığı ve devamlılık gösteren ödemelerden sayılmadığı için ücreti yansıtılmaz. Ayrıca sosyal sigorta primi işveren payı ve asgari geçim indirimi kıdem tazminat hesabında göz önünde bulundurulmaz. Toplu iş sözleşmelerinde veya işçiler arasında ayrımcılığa neden olmayacak şekilde belirli bir grupla bu 30 günlük süreyi artırıcı anlaşmalar da yapılabilmektedir.